Όταν το μουσείο άρχισε να ακούει

Ο αναγνώστης ίσως αναρωτηθεί γιατί η διδασκαλία του ήχου και των ηχοτοπίων έχει γίνει ουσιαστικό μέρος του έργου του εκπαιδευτικού τμήματος του Μουσείου Vesthimmerlands στη Δανία. Η ιστορία είναι λίγο σαν περιπέτεια.

Μια φορά κι έναν καιρό – ναι, έτσι ξεκινά καλύτερα μια ιστορία όταν προέρχεσαι από τη χώρα του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν – υπήρχε ένας εκπαιδευτικός στη σχολική υπηρεσία του Μουσείου Vesthimmerlands, ο οποίος δέχθηκε μια ερώτηση από τη μουσικό και ανθρωπολόγο Eva Fock1: Θα μπορούσε η σχολική κοινότητα να αξιοποιήσει εκπαιδευτικά τη Λίθινη Εποχή, έχοντας ως αφετηρία τον ήχο, την κατασκευή μουσικών οργάνων και την αρχαιολογία;

Muzeum Vesthimmerlands (Aars, Dania) z lotu ptaka

Vesthimmerlands Museum, Aars, Δανία

Το έργο, The Sound of Ancient Times[2], αποτέλεσε την είσοδο σε ένα θαυμαστό σύμπαν και δημιούργησε ένα πραγματικό φαινόμενο «χιονοστιβάδας». Ξαφνικά, ο ήχος, οι ηχογραφήσεις και η μελέτη του εννοιολογικού κόσμου του ήχου βρέθηκαν στο επίκεντρο της διδασκαλίας, σε συνδυασμό με την αρχαιολογική γνώση. Παράλληλα, έγινε φανερό πόσο φτωχή είναι στην πραγματικότητα η γλώσσα μας όταν προσπαθεί να περιγράψει τους ήχους. Για παράδειγμα, δοκιμάστε να περιγράψετε με λόγια τον ήχο ενός βρεγμένου ελαστικού αυτοκινήτου πάνω στην άσφαλτο ή τον ήχο της βροχής όταν πέφτει πάνω στα δέντρα. Είναι εκπληκτικά δύσκολο.

Μέσα από τη συνεργασία με την ερευνήτρια ήχου Ingeborg Okkels[3], εισήχθησαν νέες μέθοδοι, νέο «λεξιλόγιο» για τον ήχο και νέα εκπαιδευτικά εργαλεία. Ταυτόχρονα, γνωρίσαμε έρευνες που έδειχναν ότι περίπου το 30% των Δανών παιδιών ηλικίας 6 ετών διέθεταν λεξιλόγιο αντίστοιχο με εκείνο ενός παιδιού 3 ετών. Εκεί έγινε ξεκάθαρη η σύνδεση: η ενασχόληση με τον ήχο αφορά ακριβώς τη μετατροπή των αισθητηριακών εμπειριών σε λέξεις και την ενίσχυση της γλώσσας μέσα από την εκπαίδευση που βασίζεται στην πολιτιστική κληρονομιά.

Η εμπειρία έχει δείξει ότι η εργασία με τον ήχο αποτελεί ιδιαίτερα ισχυρό κίνητρο για τους μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Επομένως, προέκυψε το προφανές ερώτημα: Θα μπορούσαν αυτές οι μέθοδοι να χρησιμοποιηθούν και με μικρότερα παιδιά;

Έτσι γεννήθηκε το Sound of Stories – ένα μικρής κλίμακας πρόγραμμα Erasmus+ με εταίρους από το Βέλγιο, τη Δανία, την Πολωνία , την Τσεχία και την Ελλάδα. Το έργο ασχολήθηκε, μεταξύ άλλων, με:

  1. Τα οφέλη της χρήσης του ήχου στην εκπαίδευση
  2. Τη συλλογή ηχοτοπίων και τη δημιουργία μιας βιβλιοθήκης ήχων
  3. Ηχητικές ιστορίες και εκπαιδευτικά προγράμματα

Η βιβλιοθήκη ήχων περιλάμβανε επίσης τις Ανακατασκευασμένα Αρχαία Ηχοτοπία (RAS). Εδώ συλλέχθηκαν ήχοι και ηχοτοπία από υπαίθρια μουσεία, όπως το χωριό της Εποχής του Σιδήρου στο Hvolris, το Κέντρο Λίθινης Εποχής Ertebølle και το Μεσαιωνικό Κέντρο.

Medieval centre on the Lolland island.

Το Μεσαιωνικό Κέντρο στο νησί Lolland. Φωτογραφία: Vesthimmerlands Museum, Δανία

Υποσημειώσεις

[1] Eva Fock: Music anthropologist www.earswideopen.dk

[2] Lyden af Oldtiden: www.lydenafoldtiden.dk (translated: The sound of the ancient)

[3] Ingeborg Okkels: www.lydvaerk.dk